Selecteer een pagina

WijkLab Haarlem-Noord

WijkLab: voor en door actieve bewoners

Meedoén in plaats van meedenken 

Steeds meer mensen durven het hardop te zeggen: de menselijke maat moet terug in onze samenleving. We hebben in onze rol als burger, buurtbewoner, ondernemer of mantelzorger te weinig invloed op onze leefomgeving. En hoewel we aan dat laatste gewend zijn, kan de buurt zoveel méér buurt zijn als deze van, voor en door bewoners is.

WjkLab Haarlem-Noord is een initiatief van v.l.n.r. Yvonne Haneman, Brigitte Kool en Anna Richt Hannema brengen actieve bewoners, ondernemers, stadmakers en beleidsmakers bij elkaar in het WijkLab Haarlem-Noord.

Dit is een leer- en experimenteer omgeving waarin genoemde groepen samenwerken op (buurt)thema’s als mobiliteit, zorg, groen en wonen.

Het doel: bewoners meer regie geven over hun eigen leefomgeving. 

 Hoe zien jullie de huidige positie van actieve bewoners in stadsontwikkeling?
Als bewoners worden we in de rol van consument, burger en klant gedwongen tot een passieve, afwachtende rol ten aanzien van onze eigen leefomgeving. Waar wij belang hebben bij de leefomgeving, en invloed willen uitoefenen op onze buurt, kunnen we in die rol hooguit advies geven of bezwaar maken. Waar we zélf initiatief willen nemen op terreinen als zorg, mobiliteit, wonen, groenvoorziening en gebiedsontwikkeling, blijkt dat in de praktijk knap lastig te zijn. Buurtbewoners en initiatiefnemers lopen dan tegen allerlei barrières aan die het bestaande overheidssysteem opwerpt: (te) veel regels, lange procedures en hokjesdenken. Dat is overigens niet altijd een bewuste actie, maar veelal de uitkomst van allerlei regels en procedures die worden gevolgd: botsende realiteiten. En dat is zonde, want onze stad kan zoveel mooier, socialer en gezonder worden wanneer bewoners die meerwaarde voor de stad willen creëren, hun initiatieven tot bloei kunnen brengen!


Waarom is het nodig om actieve bewoners te versterken?

Overheid en markt zijn sterke partijen, en bovendien sterk met elkaar verweven geraakt; bewoners zijn de zwakkere, niet-georganiseerde partij. Terwijl bewoners wél de kennis en praktijkervaring hebben – en de (eind)gebruiker zijn. Of het nou gaat om zorg, de openbare ruimte, infrastructuur of voorzieningen. Daarom ligt de focus in ons werk op enerzijds het versterken van de positie van (actieve) bewoners en bewonersinitiatieven, en anderzijds op het creëren van bewustzijn bij markt, overheid en bewoners over dit ongelijkwaardige speelveld. Juist door aan te geven hoe we het speelveld gelijkwaardiger kunnen maken en wat daarvoor nodig is, kunnen we deze partijen met elkaar verenigen zodat er gezamenlijk mooie dingen ontstaan.


Welke kansen zien jullie voor Haarlem?

Door samen te werken in de buurt, houden we collectieve voorzieningen betaalbaar, terwijl ze beter aansluiten op de (eind)gebruiker. Dit lukt de markt niet vanwege de grote afstand tot de (eind)gebruiker, en de focus op financieel rendement. Dit lukt de overheid niet, vanwege het denken en werken in procedures die de (eind)gebruiker ondergeschikt maken, en bovendien veel tijd en geld kosten. 


Hoe dragen jullie zelf bij aan die mooiere, socialere, gezondere stad?

In onze rol als stadmaker kiezen we steeds positie in de tussenruimte; de ruimte tussen markt, overheid en bewoners. Want dáár moet de verandering plaatsvinden: niet eenmalig, maar structureel. We werken altijd vanuit concrete situaties, projecten en vraagstukken waar wij de relevante partijen, mensen en de benodigde kennis en ervaring met elkaar verbinden voor de gewenste impact. 


Waar brengen jullie dit al in de praktijk?

Dit doen wij bijvoorbeeld in Haarlem Schalkwijk door het verbinden van bewoners, ambtenaren, zorgprofessionals van welzijnsorganisaties en het Spaarne Gasthuis. Daardoor is er een Wijkbedrijf Integrale mantelzorg gelanceerd voor ouders met zorg-intensieve kinderen. In Zuid-West verbinden we bewoners door het bieden van een neutrale ontmoetingsplek waar iedereen gebruik van kan maken terwijl we vanuit die ontmoeting input leveren aan de ontwikkeling van nieuwe woningen. In Haarlem Noord verbinden we ons nu aan het participatietraject Orion400, de locatie van Bison Bowling. We proberen het participatietraject voor bewoners daar te verhelderen, weer op gang te brengen en constructief te maken. Parallel willen we bouwen aan structurele samenwerking in deze wijk en duurzame relaties tussen de belanghebbenden.


Hoe doe je dat, samenwerken in de wijk?

Onze aanpak draait om meedoen, want meedenken alleen is te passief om tot integrale veranderingen te komen. Daartoe brengen we belanghebbende partijen bij elkaar op een thema, en richten allereerst de structuur voor samenwerking in. Het startpunt is de formulering van een gezamenlijke ambitie, die gericht is op het realiseren van meerwaarde voor de buurt als geheel. Daarna inspireren en organiseren we kennisdeling en samenwerking (co-creatie) tussen buurtbewoners en de betrokken partijen. Dit brengen we onder in wat wij noemen ‘Het WijkLab’: een leer- en experimenteer omgeving (zowel fysiek als online) waar bewoners, ondernemers, stadmakers, en ook beleidsmakers en professionals samen bouwen aan een stevige samenwerking op thema’s die in de wijk leven. En het heet niet voor niets een ´Lab´: hier wordt geëxperimenteerd, getest en geleerd om de beste praktijken te ontwikkelen! 


Wat kenmerkt jullie aanpak?

Onze aanpak is gestoeld op behoorlijk wat jaren pionieren binnen het bedrijfsleven, overheid en inmiddels ook in wijken. Daar werken we o.a. aan de thema’s mobiliteit, zorg, duurzame toepassingen en werk in de wijk – waarbij we ook zelf met barrières te maken hebben. We zijn ervaren in het verbinden van partijen en belangen van overheid, markt en bewoners, en weten daardoor wat er wel en niet werkt. Het vraagt van ons om ideeën en acties voortdurend af te stemmen op het grotere, gemeenschappelijke geheel: de waarde die de buurt, wijk of stad heeft voor de belanghebbenden. We kijken naar zowel sociaal maatschappelijke vraagstukken, de fysieke leefomgeving én de economische waarde in de verschillende thema’s. We zijn de ‘Haarlemmer olie’ in het gemeenschappelijke proces: de inspiratoren, verbinders, organisatoren, mediator en ontsluiters. Daarom kan ons werk het beste worden gefinancierd vanuit co-financiering.


Wat is nodig voor een nieuw, gelijkwaardig speelveld?

Binnen de gemeente zijn afspraken, wetten en de mindset nodig die bewoners, – net zoals de markt – tot een volwaardige partner maken in het proces van gebieds- en stadsontwikkeling. Alleen dan krijgt het participatieproces daadwerkelijk inhoud en het vertrouwen van de bewoner. En eerlijk: zolang de gemeente in tenders en verkoop van vastgoed maatschappelijke waarden te weinig meeweegt naast de economische, is er geen gelijkwaardig speelveld – hoe voorbeeldig het participatieproces dat volgt ook mag zijn. Wij denken dat de broodnodige verandering een combinatie is van top-down bewustwording bij de gezaghebbers en bottom-up beweging van bewoners. Beide benaderingen komen samen in het WijkLab en verbinden zich daar in experimenten die tot een ´best practice´ van participatie en buurtontwikkeling zullen leiden.


Wat brengt het WijkLab de buurt?
Stel je eens voor dat actieve bewoners zich organiseren in het WijkLab, en met de gemeente en marktpartijen verenigen in nieuwe samenwerkingsvormen. Dit kan uitgroeien tot een coöperatie van, voor en door bewoners, dat bijvoorbeeld een gebouw in de wijk koopt en beheert, collectief producten en diensten inkoopt en werk in de wijk organiseert. Bewoners kunnen parkeerdruk in hun wijk oplossen, door gebruik te maken van alternatieven, zoals deelmobiliteit voor en door bewoners. Zij kunnen een actieve rol hebben in het herbestemmen van de (parkeer)ruimte die zij daarmee vrijmaken. Via het wijkbedrijf kunnen ze zelf het groen onderhouden waar ze dagelijks langs lopen of op uitkijken. De grote waarde van dit alles is dat buurtbewoners weer verbonden raken met de omgeving, en de meeropbrengsten van activiteiten terugvloeien in de wijk. Hoe gaaf is dat?!

Ben jij een ondernemende bewoner en actief in Haarlem Noord, en heb je interesse in een samenwerking met het WijkLab Haarlem-Noord?
We nodigen je uit een korte vragenlijst in te vullen ter voorbereiding van een gezamenlijke verkenning of er vruchtbare grond is om samen te werken.